Wanneer is een drinkfles écht duurzaam?

Kort antwoord: een herbruikbare fles is pas duurzamer dan wegwerpplastic als je hem lang genoeg gebruikt. Een fles die na een half jaar in de kast belandt omdat de dop lekt, is geen winst. Wat dus telt: gaat hij lang mee, en kun je het onderdeel dat het eerst slijt vervangen?

Herbruikbaar is niet automatisch duurzaam

Een herbruikbare fles kost bij productie meer grondstoffen en energie dan een wegwerpflesje. Die investering verdien je pas terug na een aantal keer gebruiken. Hoeveel precies hangt af van het materiaal, maar de logica is simpel: hoe langer je hem gebruikt, hoe gunstiger de balans.

Dat betekent dat een goedkope herbruikbare fles die na drie maanden gaat lekken, slechter uitpakt dan mensen denken. Je hebt dan een fles geproduceerd, weggegooid, en ondertussen alsnog flesjes gekocht.

De vraag is dus niet "is deze fles herbruikbaar", maar "hoe lang ga ik hem gebruiken".

Wat een fles vroegtijdig doet sneuvelen

In de praktijk zijn het bijna nooit de flessen zelf die het begeven. Tritan en roestvrij staal kunnen jarenlang tegen dagelijks gebruik.

Wat wel misgaat:

• De dop. Daar zitten bewegende delen in: een scharnier, een veer, een afdichtring. Dat is het onderdeel dat slijt.
• De afdichtring. Siliconen verhardt of scheurt na verloop van tijd, en dan gaat de fles lekken.
• De vergrendelclip. Bij goedkope flessen van kunststof. Die verliest zijn spanning en dan klapt de dop open in je tas.
• Muffe geur. Bij flessen met een rietje of een dop die niet uit elkaar kan, komt er een moment dat je er niet meer bij kunt met een borstel.

Merk je hoe klein die dingen zijn? Een afdichtring van een paar cent bepaalt of je fles nog drie jaar meegaat of dat hij bij het afval belandt.

De vraag die het meeste zegt: kun je onderdelen nabestellen?

Dit is wat ons betreft de belangrijkste duurzaamheidsvraag bij een drinkfles, en bijna niemand stelt hem.

De meeste aanbieders verkopen geen losse doppen of ringen. Dat is geen toeval: hun verdienmodel draait erop dat je een nieuwe fles koopt. Een fles die je kunt repareren, verkoopt op de lange termijn minder flessen.

Bij ons bestel je een los afsluitdopje na. Kost een paar euro, en je fles gaat weer jaren mee.

Vraag dat na bij elke fles die je overweegt, ook bij een andere merk: kan ik hier over twee jaar nog een dop voor krijgen? Als het antwoord nee is, weet je dat de levensduur van die fles gelijk is aan de levensduur van zijn zwakste onderdeeltje.

Waar je verder op let

• Kan de dop uit elkaar? Kun je de afdichtring eruit halen, dan kun je hem schoonmaken. Zit hij vast, dan blijft die groef altijd vies.
• Is er een rietje? Een rietje is nat, donker en niet te reinigen met een gewone borstel. Dat is meestal waar de muffe geur begint.
• Mag hij in de vaatwasser? Een fles die je elke dag met de hand moet wassen, gaat je op een gegeven moment tegenstaan. Dan staat hij in de kast en koop je weer flesjes.
• Voel je braampjes bij het ontluchtingsgaatje? Ruwe randjes zijn een teken dat er bezuinigd is op de nabewerking.
• Is de vergrendelclip van metaal of kunststof? Metaal houdt zijn klemkracht.

Hoe lang gaat zo'n fles dan mee?

Wij gebruiken ze zelf dagelijks, mijn kinderen ook, en ze gaan elke keer in de vaatwasser. Tritan krast niet snel, dus de fles zelf blijft goed. De dop is het onderdeel dat het eerst kan begeven, en ook die gaat lang mee.

Er is geen vaste termijn en we gaan geen aantal jaren beloven dat we niet kunnen onderbouwen. Wat we wel zeggen: als er iets slijt, is het meestal een onderdeeltje dat je kunt vervangen.

En het materiaal dan?

Dat is minder bepalend dan vaak gedacht. Glas en roestvrij staal geven niets af, Tritan is licht en breekt niet. Elk materiaal heeft zijn eigen afweging, en welke bij jou past hangt af van waar je de fles gebruikt. Dat leggen we uit in ons artikel over materiaalkeuze.

Belangrijker dan het materiaal is of je de fles ook echt blijft gebruiken. De duurzaamste fles is de fles die je elke dag meeneemt, niet de fles met het beste materiaalverhaal.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik een herbruikbare fles gebruiken voordat hij duurzamer is dan wegwerpplastic?

Dat verschilt per materiaal en per onderzoek, maar het gaat om tientallen keren, niet om honderden. Bij dagelijks gebruik zit je daar binnen een paar maanden overheen. Het probleem zit niet in dat omslagpunt, maar in flessen die die periode niet halen.

Is een glazen fles duurzamer dan een kunststof fles?

Glas geeft niets af aan je drinkwater en is goed te recyclen, maar de productie kost meer energie en glas breekt. Een glazen fles die valt en breekt, is minder duurzaam dan een kunststof fles die je jaren gebruikt.

Kan ik een losse dop of afdichtring nabestellen?

Bij ons wel. Bij veel aanbieders niet, en dat is iets om na te vragen voordat je koopt.

Wanneer moet ik mijn drinkfles vervangen?

Als de fles zelf zichtbaar beschadigd is, of als het water anders gaat smaken en dat er met schoonmaken niet uit gaat. Lekt alleen de dop, dan vervang je de dop.

Wat doe ik met mijn oude drinkfles?

Een drinkfles is een gebruiksvoorwerp en geen verpakking, dus hij hoort meestal niet bij het PMD maar bij het restafval. Dat verschilt wel per gemeente, dus kijk het even na bij die van jou.