Hoe laad je een oplaadbare batterij het beste op?

Kort antwoord: het geheugeneffect bestaat niet bij lithium-ion. Je hoeft niet leeg te laten lopen voordat je oplaadt, en dat kun je beter ook niet doen. Wat wel helpt: laad bij zodra hij laag staat, houd hem niet permanent op 100%, en berg hem op rond 60% als je hem maanden niet gebruikt.

Het geheugeneffect bestaat niet meer

"Eerst helemaal leegmaken, anders wordt de batterij lui." Dat advies stamt uit de tijd van nikkel-cadmium accu's. Die hadden inderdaad last van een effect waarbij ze na herhaalde ondiepe ontlading minder capaciteit leken te hebben.

Vrijwel alle oplaadbare apparaten zijn tegenwoordig lithium-ion. Die hebben dat probleem niet. Sterker nog: bij lithium-ion is elke volledige ontlading een extra belasting, dus je doet precies het tegenovergestelde van wat je wil.

Als je nog steeds leeg laat lopen voordat je oplaadt, kun je daar gerust mee stoppen.

Wat lithium-ion wél slecht verdraagt

Lang leeg blijven staan

Een lithium-ion cel loopt ook uitgeschakeld langzaam leeg. Zakt de spanning te ver, dan raakt de cel beschadigd, en dat is meestal niet meer te herstellen.

Bij een beschermde cel voorkomt het ingebouwde circuit dat het zover komt door de cel af te schakelen. Maar blijft hij dan maanden liggen, dan zakt hij alsnog verder. Een lamp die je leeg in een la legt en er een jaar later uit haalt, doet het vaak niet meer.

Permanent op 100% staan

Hoe voller een lithium-ion cel, hoe hoger de spanning erop staat, en hoe sneller de chemie veroudert. Een accu die jarenlang aan de lader hangt, verliest sneller capaciteit dan een die tussen de 20 en 80 procent leeft.

Voor een lamp die je af en toe gebruikt is dat geen ramp. Voor iets dat permanent aan de oplader ligt, wel.

Hitte

Dit is waarschijnlijk de grootste factor. Warmte versnelt de veroudering van een lithium-ion cel permanent, en dat herstelt zich niet.

Laat je lamp dus niet op het dashboard liggen in de zomer, en berg hem niet op zolder op. Kou is minder erg: in de vrieskou lijkt een accu sneller leeg, maar dat herstelt zich meestal zodra hij weer op kamertemperatuur is.

De 20 tot 80 regel

De praktische vuistregel: een lithium-ion accu leeft het langst als hij tussen ongeveer 20 en 80 procent blijft.

Dat betekent niet dat je nooit vol mag laden. Ga je een lange nachtwandeling doen of heb je de lamp nodig voor een klus, laad hem dan gewoon helemaal vol. Eén keer vol laden kost je een verwaarloosbaar stukje levensduur.

Waar het om gaat is het dagelijkse patroon. Even bijladen als hij halfleeg is, is beter dan elke keer helemaal leeg laten lopen en dan weer volledig vullen.

Opslag: leg hem weg op 60%

Dit is het belangrijkste punt als je een lamp in een noodpakket hebt liggen of hem alleen in de winter gebruikt.

• Vol wegleggen: de hoge celspanning versnelt de veroudering gedurende alle maanden dat hij ligt.
• Leeg wegleggen: risico dat hij te ver zakt en beschadigd raakt.
• Rond 60 procent wegleggen: lage spanning op de cel, en genoeg marge om de zelfontlading van een aantal maanden op te vangen.

Zet een herinnering om hem elk half jaar te controleren en kort bij te laden. Dat is meteen het moment om te checken of de lamp het nog doet, want een noodlamp waarvan je niet weet of hij werkt is geen noodlamp.

Praktisch samengevat

• Laad bij zodra de lamp merkbaar minder fel wordt of de indicator waarschuwt. Niet wachten tot hij uitvalt.
• Volledig vol laden mag, maar hoeft niet elke keer.
• Laat de lamp niet permanent aan de lader hangen.
• Berg hem op rond 60 procent als je hem maanden niet gebruikt, en controleer elk half jaar.
• Houd hem uit de hitte. Geen dashboard, geen zolder.
• Laad op bij kamertemperatuur, niet in de vrieskou.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn oplaadbare lamp eerst helemaal leeg maken?

Nee. Dat advies gold voor nikkel-cadmium accu's. Bij lithium-ion is volledig leeg laten lopen juist belastend.

Bestaat het geheugeneffect nog?

Niet bij lithium-ion, en dat is wat vrijwel elk modern apparaat gebruikt.

Mag ik mijn lamp aan de lader laten liggen?

Voor korte tijd is dat geen probleem, want de lader stopt zodra de accu vol is. Permanent aan de lader houden versnelt wel de veroudering.

Op hoeveel procent leg ik mijn lamp weg voor het noodpakket?

Rond 60 procent. Controleer hem elk half jaar en laad kort bij.

Mijn accu doet het niet meer na maanden stilstand, is dat te repareren?

Soms. Een cel die door de beveiliging is afgeschakeld, komt met een geschikte lader soms weer terug. Is de cel echt te ver gezakt, dan is de schade blijvend.

Waarom lijkt mijn lamp in de winter sneller leeg?

Kou verlaagt tijdelijk de beschikbare capaciteit. Zodra de accu weer op kamertemperatuur is, herstelt dat meestal.

Verslijt mijn accu ook als ik hem niet gebruik?

Ja, langzaam. Vandaar dat je hem beter niet vol of leeg wegbergt, maar ergens daartussenin.